Ψυχολόγος, ψυχοθεραπευτής ή ψυχίατρος: ποιον χρειάζομαι;

Ψυχολόγος ή ψυχίατρος; Ο ψυχίατρος είναι γιατρός με ειδικότητα στην ψυχιατρική, εκτιμά και τις ψυχικές και τις σωματικές πλευρές μιας δυσκολίας και μπορεί να συνταγογραφήσει φάρμακα^[1]. Ο ψυχολόγος έχει σπουδάσει ψυχολογία και δουλεύει με τη συζήτηση, την ψυχολογική εκτίμηση και την υποστήριξη, χωρίς φάρμακα. Ο ψυχοθεραπευτής έχει κάνει, πέρα από τις βασικές του σπουδές, πολυετή εξειδίκευση στην ψυχοθεραπεία.

Είναι από τις πρώτες ερωτήσεις που κάνει κανείς όταν αποφασίζει να ζητήσει βοήθεια. Το ερώτημα δεν είναι ποιος είναι καλύτερος, αλλά τι χρειάζεσαι εσύ αυτή τη στιγμή.

Αν σε μπερδεύουν οι τίτλοι, δεν συμβαίνει μόνο σε σένα. Παρακάτω θα δούμε τι κάνει ο καθένας, πότε ο ψυχίατρος είναι το σωστό πρώτο βήμα, πότε αρκεί να ξεκινήσεις από ψυχολόγο ή ψυχοθεραπευτή, τι ρωτάει ο ψυχίατρος στο πρώτο ραντεβού και πώς μπορείς να ελέγξεις τα προσόντα κάποιου πριν του εμπιστευτείς αυτό που περνάς.

Αν αυτή τη στιγμή έχεις σκέψεις ότι δεν αξίζει να ζεις ή να κάνεις κακό στον εαυτό σου, δεν χρειάζεται να διαβάσεις πρώτα το υπόλοιπο άρθρο. Μίλα με κάποιον τώρα, στη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία στο 1018 ή, για άμεσο κίνδυνο, στο 112. Δες και τις γραμμές βοήθειας για άλλες χώρες.

Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε ψυχίατρο, ψυχολόγο και ψυχοθεραπευτή;

Η βασική διαφορά ψυχιάτρου και ψυχολόγου είναι οι σπουδές και, κατά συνέπεια, τα εργαλεία που έχει ο καθένας. Ο ψυχοθεραπευτής έχει εκπαιδευτεί ειδικά στην ψυχοθεραπεία. Σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά κριτήρια, αυτή η εκπαίδευση μπορεί να χτιστεί πάνω σε ένα πρώτο πτυχίο σε σχετικό πεδίο, όπως η ψυχολογία^[2]. Ο πίνακας δίνει τη γενική εικόνα:

Στην πράξη, τα όρια δεν είναι πάντα τόσο καθαρά. Ένας ψυχίατρος μπορεί να έχει εκπαιδευτεί και στην ψυχοθεραπεία^[1]. Ένας ψυχολόγος μπορεί να είναι και ψυχοθεραπευτής. Γι’ αυτό αξίζει να κοιτάς όχι μόνο τον τίτλο, αλλά και την εκπαίδευση που βρίσκεται πίσω του.

Τι κάνει ο ψυχίατρος;

Ο ψυχίατρος είναι γιατρός. Έχει τελειώσει την ιατρική και στη συνέχεια έχει κάνει ειδικότητα στην ψυχιατρική. Επειδή έχει ιατρική εκπαίδευση, μπορεί να δει μαζί την ψυχική και τη σωματική πλευρά αυτού που περνάς, και μπορεί να ζητήσει εξετάσεις για να αποκλείσει ή να εντοπίσει σωματικά αίτια^[1].

Από τους τρεις, μόνο ο ψυχίατρος μπορεί να συνταγογραφήσει φάρμακα. Αυτό γίνεται μετά από προσεκτική εκτίμηση, και συχνά η φαρμακευτική αγωγή συνδυάζεται με ψυχοθεραπεία^[1]. Αν παίρνεις φάρμακα για καιρό, βλέπεις τον ψυχίατρο σε τακτά ραντεβού, ώστε να παρακολουθείτε μαζί πώς πας.

Πολλοί άνθρωποι διστάζουν να κλείσουν ραντεβού με ψυχίατρο. Φοβούνται τι θα σημαίνει αυτό για τους ίδιους ή τι θα πουν οι άλλοι. Αν νιώθεις κάτι τέτοιο, είναι κατανοητό. Η επίσκεψη σε ψυχίατρο δεν λέει τίποτα για την αξία σου ούτε για τη δύναμή σου. Είναι ένας τρόπος να πάρεις μια ιατρική γνώμη για κάτι που σε δυσκολεύει, όπως θα έκανες για οποιοδήποτε άλλο θέμα υγείας. Και δεν σημαίνει ότι θα πάρεις οπωσδήποτε φάρμακα: οι επιλογές θεραπείας συζητιούνται μαζί σου, και η γνώμη σου μετράει^[3].

Τι κάνει ο ψυχολόγος;

Ο ψυχολόγος έχει σπουδάσει ψυχολογία, δηλαδή το πώς σκεφτόμαστε, νιώθουμε και συμπεριφερόμαστε. Δουλεύει με τη συζήτηση και με επιστημονικά τεκμηριωμένες μεθόδους, και κάποιοι ψυχολόγοι ειδικεύονται στην ψυχολογική αξιολόγηση και στα ψυχολογικά τεστ^[1][4]. Δεν συνταγογραφεί φάρμακα.

Ένας ψυχολόγος μπορεί να είναι και ψυχοθεραπευτής, αν έχει εκπαιδευτεί ειδικά στην ψυχοθεραπεία. Εδώ μπαίνει ο τρίτος όρος.

Ψυχοθεραπευτής ή ψυχολόγος: ποια είναι η διαφορά;

Η λέξη ψυχοθεραπευτής περιγράφει κάποιον που, πέρα από τις βασικές του σπουδές, έχει εκπαιδευτεί ειδικά στην ψυχοθεραπεία. Ένα χρήσιμο μέτρο σύγκρισης είναι τα κριτήρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ψυχοθεραπείας (European Association for Psychotherapy, EAP). Σύμφωνα με αυτά, όταν η εκπαίδευση χτίζεται πάνω σε ένα πρώτο πτυχίο, περιλαμβάνει^[2]:

• Ένα πρώτο πτυχίο σε πεδίο σχετικό με την ψυχοθεραπεία.
• Τουλάχιστον τέσσερα χρόνια εκπαίδευσης ειδικά στην ψυχοθεραπεία, με θεωρία και πρακτική.
• Προσωπική ψυχοθεραπεία: ο ίδιος ο θεραπευτής περνά από θεραπεία, τουλάχιστον 250 ώρες, ώστε να γνωρίζει τον εαυτό του και να μη φέρνει τα δικά του ζητήματα στη δική σου θεραπεία.
• Κλινική πρακτική με εποπτεία: δουλεύει με ανθρώπους ενώ ένας πιο έμπειρος συνάδελφος παρακολουθεί και συζητά μαζί του τη δουλειά του.

Κάθε ψυχοθεραπευτής εκπαιδεύεται σε μία ή περισσότερες ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις. Καμία δεν είναι η μόνη σωστή. Κάθε προσέγγιση φωτίζει κάτι διαφορετικό:

• Ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία: εξερευνά πώς παλαιότερες εμπειρίες και σχέσεις επηρεάζουν το πώς νιώθεις και σχετίζεσαι σήμερα.
• Συστημική ψυχοθεραπεία: κοιτάζει τη δυσκολία μέσα στις σχέσεις, στην οικογένεια ή στο ζευγάρι.
• Γνωσιακή συμπεριφορική ψυχοθεραπεία: δουλεύει με τις σκέψεις και τις συμπεριφορές που συντηρούν μια δυσκολία.
• Προσωποκεντρική ψυχοθεραπεία: στηρίζεται σε μια σχέση αποδοχής, όπου μπορείς να βρεις τις δικές σου απαντήσεις.
• Gestalt: δίνει βάρος σε ό,τι νιώθεις και ζεις εδώ και τώρα.
• Υπαρξιακή ψυχοθεραπεία: δίνει χώρο στα ερωτήματα του νοήματος, της ελευθερίας και των ορίων.

Πολλοί θεραπευτές δεν μένουν σε μία μόνο προσέγγιση, αλλά συνδυάζουν στοιχεία από διαφορετικές, ανάλογα με το τι χρειάζεται ο κάθε άνθρωπος^[4]. Αυτό λέγεται συνθετική ψυχοθεραπεία. Περισσότερα για τα σύγχρονα είδη ψυχοθεραπείας θα βρεις σε ξεχωριστό άρθρο.

Σημείωση: Ο τίτλος μόνος του δεν σου λέει πάντα τι εκπαίδευση έχει κάποιος. Γι’ αυτό αξίζει να ρωτάς ευθέως πού εκπαιδεύτηκε, για πόσο και σε ποια προσέγγιση. Παρακάτω θα βρεις τις ερωτήσεις που βοηθούν.

Πότε ο ψυχίατρος είναι το σωστό πρώτο βήμα;

Υπάρχουν καταστάσεις όπου η ιατρική εκτίμηση δεν πρέπει να περιμένει. Αξίζει να απευθυνθείς πρώτα σε ψυχίατρο όταν:

• έχεις σκέψεις να κάνεις κακό στον εαυτό σου ή σκέψεις ότι δεν αξίζει να ζεις^[1],
• ακούς ή βλέπεις πράγματα που οι άλλοι δεν ακούν ή δεν βλέπουν, ή οι γύρω σου ανησυχούν για πεποιθήσεις σου που εκείνοι δεν μοιράζονται^[1],
• τα συμπτώματα είναι τόσο έντονα που δεν μπορείς να λειτουργήσεις στην καθημερινότητα: δεν σηκώνεσαι, δεν τρως, δεν κοιμάσαι, δεν μπορείς να πας στη δουλειά^[1],
• περνάς περιόδους με ασυνήθιστα πολλή ενέργεια, όπου νιώθεις ότι χρειάζεσαι πολύ λίγο ύπνο ή κάνεις παρορμητικά πράγματα που δεν σου μοιάζουν^[5], ή οι δικοί σου άνθρωποι σου λένε ότι το βλέπουν σε σένα,
• χρειάζεται φροντίδα και το σώμα σου: για παράδειγμα, χάνεις γρήγορα βάρος ή κάνεις εμετούς για να ελέγξεις το βάρος σου^[6], ή δυσκολεύεσαι να περάσεις μέρα χωρίς αλκοόλ και θέλεις να σταματήσεις, κάτι που χρειάζεται ιατρική καθοδήγηση για να γίνει με ασφάλεια^[7],
• θέλεις να συζητήσεις αν η φαρμακευτική αγωγή θα σε βοηθούσε, ή έχεις ερωτήσεις για φάρμακα που ήδη παίρνεις^[1].

Αν αυτή τη στιγμή σκέφτεσαι ότι δεν αξίζει να ζεις ή να κάνεις κακό στον εαυτό σου, ακόμη και φευγαλέα, μην κρατήσεις αυτές τις σκέψεις μόνο για σένα. Μίλα με κάποιον τώρα. Στην Ελλάδα, η Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία είναι το 1018 και για άμεσο κίνδυνο το 112. Δες και τις γραμμές βοήθειας για άλλες χώρες.

Πότε να ξεκινήσεις από ψυχολόγο ή ψυχοθεραπευτή;

Στις περισσότερες καθημερινές δυσκολίες, ένας ψυχολόγος ή ένας ψυχοθεραπευτής είναι μια πολύ καλή αφετηρία. Για παράδειγμα, όταν:

• νιώθεις άγχος ή στρες που δεν φεύγει, αλλά συνεχίζεις να λειτουργείς,
• περνάς μια δύσκολη περίοδο: έναν χωρισμό, μια απώλεια, μια αλλαγή στη δουλειά,
• βλέπεις μοτίβα που επαναλαμβάνονται στις σχέσεις σου και θέλεις να τα καταλάβεις,
• έχεις χαμηλή διάθεση εδώ και καιρό και θέλεις να μιλήσεις σε κάποιον γι’ αυτό,
• θέλεις απλώς να γνωρίσεις καλύτερα τον εαυτό σου.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, δεν υπάρχει λάθος πόρτα. Ένας καλός επαγγελματίας θα σου πει αν αυτό που περνάς χρειάζεται και κάτι ακόμη, όπως μια ιατρική εκτίμηση για να αποκλειστεί κάποιο σωματικό αίτιο, και θα σε παραπέμψει σε άλλον συνάδελφο αν δεν είναι ο κατάλληλος για σένα^[4].

Ψυχολόγος ή ψυχίατρος για κατάθλιψη;

Εδώ οι διεθνείς οδηγίες δεν δείχνουν έναν μόνο δρόμο. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας σημειώνει ότι οι ψυχολογικές θεραπείες είναι η πρώτη επιλογή θεραπείας για την κατάθλιψη και ότι, στη μέτρια και στη σοβαρή κατάθλιψη, μπορούν να συνδυαστούν με φαρμακευτική αγωγή. Η επιλογή λαμβάνει υπόψη και τις προτιμήσεις του ανθρώπου^[8]. Οι βρετανικές οδηγίες του NICE ζητούν από τους επαγγελματίες να συζητούν με το άτομο τις επιλογές του και να ταιριάζουν τη θεραπεία στις ανάγκες και στις προτιμήσεις του^[9].

Τι σημαίνει αυτό για σένα:

• Αν η διάθεσή σου είναι πεσμένη αλλά λειτουργείς, μπορείς να ξεκινήσεις από ψυχολόγο ή ψυχοθεραπευτή.
• Αν τα συμπτώματα είναι έντονα ή σε εμποδίζουν να λειτουργήσεις, ξεκίνα από ψυχίατρο. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να γίνεται παράλληλα.
• Αν έχεις σκέψεις ότι δεν αξίζει να ζεις ή να κάνεις κακό στον εαυτό σου, μην περιμένεις να κλείσεις ραντεβού. Μίλα τώρα με το 1018 ή, για άμεσο κίνδυνο, με το 112, και στη συνέχεια με ψυχίατρο.
• Αν ήδη παίρνεις αντικαταθλιπτικά και σκέφτεσαι να τα σταματήσεις ή να μειώσεις τη δόση, μην το κάνεις χωρίς τον γιατρό σου. Συζήτησέ το πρώτα με τον γιατρό που σου τα έγραψε^[9]. Το ίδιο ισχύει για κάθε φάρμακο που σου έχει γράψει γιατρός για την ψυχική σου υγεία.

Αν θέλεις ένα πρώτο σημείο αναφοράς, μπορείς να κάνεις το τεστ κατάθλιψης. Ένα τεστ δεν είναι διάγνωση. Μπορεί όμως να σε βοηθήσει να βάλεις σε λέξεις αυτό που νιώθεις και να το συζητήσεις με έναν ειδικό. Για το πώς βοηθά η ψυχοθεραπεία στην κατάθλιψη, θα βρεις περισσότερα σε ξεχωριστό άρθρο.

Πώς συνεργάζονται ψυχίατρος και ψυχοθεραπευτής;

Ψυχίατρος και ψυχοθεραπευτής δεν είναι ανταγωνιστές. Συχνά δουλεύουν μαζί, ο καθένας από τη δική του θέση. Η φαρμακευτική αγωγή πολλές φορές συνδυάζεται με ψυχοθεραπεία^[1], και ένα τέτοιο σχήμα μπορεί να μοιάζει κάπως έτσι:

• Ο ψυχίατρος κάνει την ιατρική εκτίμηση, αποφασίζει μαζί σου αν χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή και την παρακολουθεί σε τακτά ραντεβού.
• Ο ψυχοθεραπευτής δουλεύει μαζί σου σε τακτές συνεδρίες πάνω σε αυτό που σε δυσκολεύει, στις σχέσεις σου και στον τρόπο που βλέπεις τον εαυτό σου.
• Εσύ δίνεις τη συγκατάθεσή σου για το αν ο ψυχοθεραπευτής θα μοιραστεί με τον ψυχίατρο όλα ή μέρος από όσα συζητάτε, ώστε να έχουν την ίδια εικόνα^[4].

Τι ρωτάει ο ψυχίατρος στο πρώτο ραντεβού;

Το πρώτο ραντεβού με ψυχίατρο είναι κυρίως μια συζήτηση. Οι οδηγίες της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας για την πρώτη ψυχιατρική εκτίμηση προτείνουν να καλύπτει τα εξής^[3]:

• Τι σε φέρνει εκεί: τη διάθεσή σου, το άγχος, τον ύπνο, τις σκέψεις σου και πώς αντιλαμβάνεσαι όσα συμβαίνουν γύρω σου.
• Το ιστορικό σου: αν έχεις ξαναζητήσει βοήθεια, αν έχεις περάσει δύσκολες ή τραυματικές εμπειρίες.
• Τη σωματική σου υγεία: παθήσεις, νοσηλείες και όλα τα φάρμακα που παίρνεις ή πήρες πρόσφατα.
• Το αλκοόλ, το κάπνισμα και άλλες ουσίες, χωρίς κριτική, γιατί επηρεάζουν τη διάθεση και τη θεραπεία.
• Αν έχεις σκέψεις να κάνεις κακό στον εαυτό σου ή σε άλλους. Οι οδηγίες την προτείνουν ως βασική ερώτηση για όλους. Δεν σημαίνει ότι ο γιατρός υποψιάζεται κάτι για σένα.
• Την καθημερινότητά σου: πώς πάει η δουλειά ή οι σπουδές, οι σχέσεις σου, αν έχεις στήριξη και αν σε πιέζει κάτι, όπως τα οικονομικά ή η στέγη.
• Τι θα ήθελες εσύ: συζητάτε τις επιλογές θεραπείας, τα οφέλη και τους κινδύνους τους, και τις δικές σου προτιμήσεις.

Μπορεί να σου ζητήσει να συμπληρώσεις και ένα σύντομο ερωτηματολόγιο^[3]. Βοηθά να έχεις μαζί σου μια λίστα με τα φάρμακα που παίρνεις και μερικές σημειώσεις για το τι θέλεις να πεις, γιατί στο ραντεβού εύκολα ξεχνάς. Και μπορείς πάντα να κάνεις κι εσύ ερωτήσεις.

Τι γίνεται στην πρώτη συνεδρία με ψυχολόγο ή ψυχοθεραπευτή;

Είναι φυσικό να νιώθεις άγχος πριν από την πρώτη συνεδρία. Δεν χρειάζεται να ξέρεις τι να πεις. Ο θεραπευτής θα σε βοηθήσει να ξεκινήσετε^[4]. Στις πρώτες συναντήσεις συνήθως:

• θα σε ρωτήσει τι σε έφερε και γιατί αποφάσισες να ζητήσεις βοήθεια τώρα,
• θα θέλει να μάθει πώς επηρεάζει η δυσκολία την καθημερινότητά σου, για παράδειγμα τον ύπνο και την όρεξη,
• θα ρωτήσει για το ιστορικό σου και για τους ανθρώπους που σε στηρίζουν,
• θα συζητήσετε τι θα ήθελες να αλλάξει και πώς θα δουλέψετε μαζί.

Εσύ ορίζεις τον ρυθμό. Αν κάτι είναι πολύ δύσκολο να ειπωθεί, μπορείς να πεις ότι δεν θέλεις να μιλήσεις ακόμη γι’ αυτό^[4]. Η γνωριμία μπορεί να χρειαστεί περισσότερες από μία συνεδρίες. Αν θέλεις να προετοιμαστείς, δες και τις ερωτήσεις πριν ξεκινήσεις με ψυχολόγο.

Πώς ελέγχω τα προσόντα ενός ειδικού;

Είναι απολύτως θεμιτό να ρωτήσεις για την εκπαίδευση και την εμπειρία κάποιου πριν ξεκινήσεις^[4]. Ένας σοβαρός επαγγελματίας δεν θα ενοχληθεί. Μερικές ερωτήσεις που βοηθούν:

• Τι έχεις σπουδάσει και έχεις άδεια άσκησης επαγγέλματος;
• Σε ποια ψυχοθεραπευτική προσέγγιση έχεις εκπαιδευτεί, πού και για πόσα χρόνια;
• Έχεις κάνει κι εσύ προσωπική ψυχοθεραπεία;
• Δουλεύεις με εποπτεία;
• Έχεις εμπειρία με δυσκολίες σαν τη δική μου;
• Για ψυχίατρο: έχεις ολοκληρώσει την ειδικότητα της ψυχιατρικής;

Μετά τα τυπικά προσόντα, μετράει πολύ και κάτι που δεν γράφεται σε πτυχίο: πώς νιώθεις με αυτόν τον άνθρωπο. Μια μεγάλη μετα-ανάλυση 295 μελετών, με περισσότερους από 30.000 ανθρώπους, εξέτασε τη θεραπευτική σχέση, δηλαδή τη συνεργασία ανάμεσα σε θεραπευτή και θεραπευόμενο. Βρήκε ότι συνδέεται σταθερά με το αποτέλεσμα της ψυχοθεραπείας, σε όλες τις προσεγγίσεις^[10]. Αν δεν νιώθεις άνετα μετά από μερικές συναντήσεις, μπορείς να το συζητήσεις με τον θεραπευτή σου ή να αναζητήσεις κάποιον άλλον.

Ψυχολόγος ή ψυχίατρος: πώς αποφασίζω;

Αν θέλεις έναν απλό οδηγό, κάνε στον εαυτό σου τρεις ερωτήσεις με τη σειρά:

1. Είμαι σε κίνδυνο τώρα; Αν έχεις σκέψεις ότι δεν αξίζει να ζεις ή να κάνεις κακό στον εαυτό σου, κάλεσε τώρα το 1018 ή, για άμεσο κίνδυνο, το 112. Δες και τις γραμμές βοήθειας για άλλες χώρες.
2. Μήπως χρειάζομαι ιατρική εκτίμηση; Αν ισχύει για σένα κάτι από όσα γράψαμε για το πότε ο ψυχίατρος είναι το σωστό πρώτο βήμα, για παράδειγμα αν τα συμπτώματα είναι πολύ έντονα, αν ακούς ή βλέπεις πράγματα που οι άλλοι δεν ακούν ή δεν βλέπουν, αν χρειάζεται φροντίδα και το σώμα σου ή αν θέλεις να συζητήσεις για φάρμακα, ξεκίνα από ψυχίατρο.
3. Θέλω να καταλάβω και να δουλέψω πάνω σε αυτό που περνάω; Τότε ένας ψυχολόγος ή ψυχοθεραπευτής είναι καλή αρχή. Αν στην πορεία φανεί ότι χρειάζεται, μπορεί να προστεθεί κι ένας ψυχίατρος.

Και αν έχεις ακόμη αμφιβολίες, αυτό δεν είναι λόγος να περιμένεις. Το πιο σημαντικό βήμα είναι να μιλήσεις σε κάποιον.

Διάβασε ακόμη

• Τι να ξέρεις πριν ξεκινήσεις ψυχοθεραπεία;
• Ψυχοθεραπευτής-θεραπευόμενος: γιατί η θεραπευτική σχέση είναι το κλειδί για την αλλαγή
• Όταν η θλίψη επιμένει: σημάδια ότι χρειάζεσαι υποστήριξη

Πώς μπορεί να βοηθήσει το Clicktotherapy;

Οι συνεργάτες του Clicktotherapy είναι ψυχοθεραπευτές. Είναι ψυχολόγοι με άδεια άσκησης επαγγέλματος και έχουν ολοκληρώσει τετραετή εξειδίκευση στην ψυχοθεραπεία σύμφωνα με τα κριτήρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ψυχοθεραπείας. Έχουν κάνει οι ίδιοι προσωπική ψυχοθεραπεία και δουλεύουν με εποπτεία. Καλύπτουν όλο το φάσμα των προσεγγίσεων, και μπορείς να κάνεις ψυχοθεραπεία online από όπου βρίσκεσαι.

Το Clicktotherapy δεν έχει ψυχιάτρους στην πλατφόρμα. Αν χρειάζεσαι εκτίμηση για φαρμακευτική αγωγή, ο ψυχίατρος είναι ο σωστός άνθρωπος, και η ψυχοθεραπεία μπορεί να γίνεται παράλληλα. Και αν ισχύει για σένα κάτι από όσα γράψαμε στην ενότητα για το πότε ο ψυχίατρος είναι το σωστό πρώτο βήμα, ξεκίνα από ψυχίατρο ή, σε κρίση, από το 1018 ή το 112. Αν πάλι θέλεις να ξεκινήσεις από την ψυχοθεραπεία, μπορείς να βρεις ψυχοθεραπευτή που σου ταιριάζει, και η πρώτη γνωριμία είναι δωρεάν.

Συχνές ερωτήσεις για ψυχολόγο, ψυχοθεραπευτή και ψυχίατρο

Ποια είναι η βασική διαφορά ψυχολόγου και ψυχιάτρου;

Ο ψυχίατρος είναι γιατρός με ειδικότητα στην ψυχιατρική και μπορεί να συνταγογραφήσει φάρμακα. Ο ψυχολόγος έχει σπουδάσει ψυχολογία και δουλεύει με τη συζήτηση και την ψυχολογική εκτίμηση, χωρίς φάρμακα.

Ποια είναι η διαφορά ψυχοθεραπευτή και ψυχολόγου;

Ο ψυχοθεραπευτής έχει κάνει, πέρα από τις βασικές του σπουδές, πολυετή εκπαίδευση ειδικά στην ψυχοθεραπεία, με προσωπική θεραπεία και κλινική πρακτική με εποπτεία. Ένας ψυχολόγος μπορεί να είναι και ψυχοθεραπευτής, αν έχει κάνει αυτή την εκπαίδευση.

Ψυχολόγος ή ψυχίατρος για κατάθλιψη;

Εξαρτάται από το πόσο έντονα είναι τα συμπτώματα. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, οι ψυχολογικές θεραπείες είναι η πρώτη επιλογή, και στη μέτρια και σοβαρή κατάθλιψη μπορούν να συνδυαστούν με φαρμακευτική αγωγή. Αν τα συμπτώματα σε εμποδίζουν να λειτουργήσεις, ξεκίνα από ψυχίατρο. Αν έχεις σκέψεις ότι δεν αξίζει να ζεις ή να κάνεις κακό στον εαυτό σου, μίλα τώρα με τη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία στο 1018 ή, για άμεσο κίνδυνο, με το 112.

Ο ψυχίατρος θα μου δώσει οπωσδήποτε φάρμακα;

Όχι απαραίτητα. Ο ψυχίατρος κάνει πρώτα μια εκτίμηση, σου εξηγεί τις επιλογές θεραπείας και ρωτά τι προτιμάς εσύ. Η φαρμακευτική αγωγή είναι μία από τις επιλογές, όχι αυτόματο αποτέλεσμα της επίσκεψης.

Μπορώ να κάνω ψυχοθεραπεία και να βλέπω ψυχίατρο ταυτόχρονα;

Ναι. Η φαρμακευτική αγωγή συχνά συνδυάζεται με ψυχοθεραπεία. Ο ψυχίατρος παρακολουθεί την ιατρική πλευρά, ο ψυχοθεραπευτής δουλεύει μαζί σου σε τακτές συνεδρίες, και με τη συγκατάθεσή σου μπορούν να επικοινωνούν.

Τι να ρωτήσω για να ξέρω ότι ένας θεραπευτής είναι κατάλληλος;

Ρώτα τι έχει σπουδάσει, αν έχει άδεια άσκησης επαγγέλματος, σε ποια προσέγγιση έχει εκπαιδευτεί και για πόσο, αν έχει κάνει προσωπική ψυχοθεραπεία και αν δουλεύει με εποπτεία. Έπειτα, πρόσεξε αν νιώθεις άνετα μαζί του.

Μετράει η θεραπευτική σχέση και στην ψυχοθεραπεία online;

Ναι. Μια μεγάλη μετα-ανάλυση βρήκε ότι η σύνδεση ανάμεσα στη θεραπευτική σχέση και στο αποτέλεσμα είναι περίπου ίδια στην ψυχοθεραπεία μέσω διαδικτύου και στη δια ζώσης^[10]. Αυτό δεν σημαίνει ότι η online ψυχοθεραπεία ταιριάζει σε κάθε κατάσταση. Σε κρίση, μίλα τώρα με το 1018 ή, για άμεσο κίνδυνο, με το 112. Όταν χρειάζεται ιατρική εκτίμηση, ξεκίνα από έναν ψυχίατρο. Κατά τα άλλα, σημασία έχει να βρεις έναν θεραπευτή με τον οποίο μπορείς να μιλήσεις ελεύθερα.

Κλείνοντας

Ψυχολόγος, ψυχοθεραπευτής ή ψυχίατρος: και οι τρεις είναι εκεί για να βοηθήσουν, ο καθένας με τα δικά του εργαλεία. Ο ψυχίατρος φέρνει την ιατρική ματιά και, όπου χρειάζεται, τη φαρμακευτική αγωγή. Ο ψυχολόγος και ο ψυχοθεραπευτής φέρνουν τον χρόνο, τη σχέση και τη δουλειά πάνω σε αυτό που περνάς. Δεν χρειάζεται να έχεις βρει από πριν τη σωστή απάντηση για να κάνεις το πρώτο βήμα. Αρκεί να ξεκινήσεις από κάπου, και οι ειδικοί μπορούν να σε βοηθήσουν να βρεις τον δρόμο από εκεί και πέρα.

ℹ️ Το άρθρο αυτό έχει καθαρά ενημερωτικό και υποστηρικτικό χαρακτήρα. Δεν αντικαθιστά τη γνώμη ή τη βοήθεια ενός επαγγελματία ψυχικής υγείας. Αν νιώθεις ότι χρειάζεσαι βοήθεια, μη διστάσεις να απευθυνθείς σε ειδικό. Αν βρίσκεσαι σε κρίση, κάλεσε το 1018 ή το 112.

Παραπομπές

1. American Psychiatric Association. (2026). What is psychiatry? https://www.psychiatry.org/patients-families/what-is-psychiatry
2. European Association for Psychotherapy. (2025). The European Certificate of Psychotherapy (Version 9.0). https://www.europsyche.org/Portals/0/media/docs/ECP-document-version-9-0-voted-AGM-Vienna-March-2025.pdf
3. American Psychiatric Association. (2015). The American Psychiatric Association practice guidelines for the psychiatric evaluation of adults (3rd ed.). https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890426760
4. American Psychological Association. (2023). Understanding psychotherapy and how it works. https://www.apa.org/topics/psychotherapy/understanding
5. NHS. (2024). Bipolar disorder. https://www.nhs.uk/mental-health/conditions/bipolar-disorder/
6. NHS. (2024). Overview: Eating disorders. https://www.nhs.uk/mental-health/feelings-symptoms-behaviours/behaviours/eating-disorders/overview/
7. NHS. (2026). Alcohol-use disorder. https://www.nhs.uk/conditions/alcohol-use-disorder/
8. World Health Organization. (2026). Depressive disorder (depression) [Fact sheet]. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/depression
9. National Institute for Health and Care Excellence. (2022). Depression in adults: Treatment and management (NICE guideline NG222). https://www.nice.org.uk/guidance/ng222
10. Flückiger, C., Del Re, A. C., Wampold, B. E., & Horvath, A. O. (2018). The alliance in adult psychotherapy: A meta-analytic synthesis. Psychotherapy, 55(4), 316-340. https://doi.org/10.1037/pst0000172