Όταν έχεις σύντροφο με άγχος, το άγχος του δεν μένει μόνο σε εκείνον. Το βλέπεις στις ερωτήσεις που επαναλαμβάνονται, στα σχέδια που ακυρώνονται, στις νύχτες που δεν κοιμάται. Όλοι νιώθουμε άγχος κάποιες φορές. Για κάποιους ανθρώπους όμως δεν φεύγει, εμφανίζεται σε πολλές καταστάσεις και μπορεί να γίνεται πιο έντονο με τον καιρό[1]. Δεν είσαι ο μόνος που το ζει από κοντά. Το άγχος, στις πιο έντονες μορφές του, είναι από τις πιο συχνές δυσκολίες ψυχικής υγείας στον κόσμο[2].
Είναι φυσικό να τον αγαπάς, να θέλεις να βοηθήσεις και ταυτόχρονα να νιώθεις κούραση ή να μην ξέρεις τι βοηθά και τι το κάνει χειρότερο. Παρακάτω θα βρεις πώς μπορεί να φαίνεται το άγχος μέσα σε μια σχέση, τι μπορείς να κάνεις, πότε η βοήθεια, χωρίς να το θέλεις, μπορεί να συντηρεί το άγχος, και πώς να φροντίσεις κι εσένα. Γράφουμε στο αρσενικό, για τον σύντροφό σου και για σένα, μόνο για να διαβάζεται πιο εύκολα. Όλα ισχύουν το ίδιο, όποιο κι αν είναι το φύλο σας.
Αν διαβάζεις αυτό το κείμενο επειδή το άγχος το ζεις εσύ, ίσως σε βοηθήσει να διαβάσεις πώς είναι να ζεις με έντονο άγχος.
Πώς να βοηθήσω τον σύντροφό μου με άγχος;
Με λίγα λόγια, για να στηρίξεις έναν σύντροφο με άγχος:
- Ρώτα τον τι τον βοηθά, αντί να μαντεύεις.
- Άκου χωρίς να υποβαθμίζεις αυτό που νιώθει, ακόμη κι αν σε σένα δεν φαίνεται τρομακτικό.
- Προσπάθησε να μείνεις ήρεμος σε μια στιγμή έντονου άγχους ή σε μια κρίση πανικού. Η σταθερή σου παρουσία μετράει περισσότερο από τα λόγια.
- Μιλήστε σε μια ήρεμη στιγμή για όσα σας δυσκολεύουν, όχι στη μέση του άγχους.
- Στήριξε, μην τα αναλαμβάνεις όλα εσύ: η ατελείωτη καθησύχαση και το να κάνεις τα πάντα για εκείνον μπορεί να κρατούν το άγχος ζωντανό. Αλλάξτε το σιγά σιγά, μαζί.
- Ενθάρρυνε μικρά βήματα και, όταν χρειάζεται, τη βοήθεια ενός ειδικού.
- Φρόντισε κι εσένα. Μπορείς να στηρίζεις χωρίς να τα σηκώνεις όλα στους ώμους σου.
Πώς μπορεί να φαίνεται το άγχος μέσα σε μια σχέση;
Το άγχος δεν φαίνεται πάντα ως άγχος. Μέσα σε μια σχέση συχνά μοιάζει με συνήθειες, με διάθεση ή με κούραση. Μερικά πράγματα που μπορεί να βλέπεις:
- Ανησυχία που δεν σταματά: για τη δουλειά, την υγεία, τα οικονομικά, εσένα, και δυσκολία να την ελέγξει[3].
- Ερωτήσεις για επιβεβαίωση, ξανά και ξανά: αν όλα είναι εντάξει, αν τον αγαπάς ακόμη, αν θα πάει καλά κάτι που έχει ήδη αποφασιστεί.
- Αποφυγή καταστάσεων που του προκαλούν άγχος[2]: μια συγκέντρωση, ένα ταξίδι, ένα τηλεφώνημα, ένας δρόμος.
- Ευερεθιστότητα, ένταση, η αίσθηση ότι είναι συνέχεια σε επιφυλακή[3].
- Δυσκολίες στον ύπνο και κούραση που δεν φεύγει[3].
- Σωματικά συμπτώματα, όπως πονοκέφαλοι, μυϊκή ένταση, πόνοι στο στομάχι[3], ή γρήγορος χτύπος της καρδιάς[2].
- Κρίσεις πανικού: ένα ξαφνικό κύμα φόβου, με έντονα σωματικά συμπτώματα[4].
Δεν χρειάζεται, και δεν μπορείς, να βάλεις εσύ μια ετικέτα σε αυτό που ζει ο σύντροφός σου. Το άγχος έχει πολλές μορφές, και μόνο ένας επαγγελματίας ψυχικής υγείας μπορεί να εκτιμήσει τι συμβαίνει σε κάθε άνθρωπο. Αυτό που μπορείς να κάνεις είναι να παρατηρείς χωρίς να κρίνεις, να καταλαβαίνεις ότι πίσω από μια συμπεριφορά που σε κουράζει συχνά υπάρχει φόβος, και να ρωτάς τον ίδιο πώς το ζει.
Τι μπορείς να κάνεις για να τον στηρίξεις;
Ρώτα τι τον βοηθά
Κάθε άνθρωπος χρειάζεται κάτι διαφορετικό. Κάποιος θέλει να του μιλάς όταν αγχώνεται, κάποιος άλλος θέλει απλώς να είσαι δίπλα του σιωπηλά. Αντί να μαντεύεις, ρώτα τον σε μια ήσυχη ώρα: όταν σε πιάνει το άγχος, τι μπορώ να κάνω για να σε βοηθήσω; Τι σε δυσκολεύει; Η απάντησή του θα σου δώσει πιο χρήσιμες οδηγίες από οποιαδήποτε λίστα.
Άκου χωρίς να υποβαθμίζεις
Αυτό που φοβίζει τον σύντροφό σου μπορεί σε σένα να μοιάζει μικρό. Για εκείνον όμως ο φόβος είναι πραγματικός, ακόμη κι όταν ο ίδιος ξέρει ότι είναι υπερβολικός. Άφησέ τον να πει όσα θέλει, χωρίς να τον διακόψεις και χωρίς να βιάζεσαι να του αποδείξεις ότι δεν έχει λόγο να ανησυχεί. Πες του κάτι απλό, όπως καταλαβαίνω ότι σε βαραίνει αυτό. Έτσι του δείχνεις ότι τον ακούς, χωρίς να συμφωνείς απαραίτητα με τον φόβο.
Μιλήστε σε μια ήρεμη στιγμή
Μέσα σε ένα κύμα άγχους, είναι δύσκολο για κάποιον να σκεφτεί καθαρά[2] ή να ακούσει προτάσεις. Αυτή είναι η ώρα για ηρεμία και παρουσία, όχι για συζητήσεις. Για όσα σας δυσκολεύουν ως ζευγάρι, όπως οι ακυρωμένες έξοδοι ή οι ίδιες ερωτήσεις κάθε βράδυ, βρείτε μια στιγμή που είστε και οι δύο χαλαροί. Μίλα για το πώς το ζεις εσύ, όχι για το τι κάνει λάθος εκείνος: νιώθω ότι αγχώνομαι κι εγώ όταν ακυρώνουμε την τελευταία στιγμή. Μπορούμε να δούμε μαζί τι θα βοηθούσε; Αν θέλεις ιδέες για τέτοιες κουβέντες, διάβασε για την επικοινωνία στο ζευγάρι.
Ενθάρρυνε μικρά βήματα, χωρίς πίεση
Δεν χρειάζεται να τον σπρώξεις σε ό,τι φοβάται, ούτε να τον προστατεύεις από όλα. Η μέση οδός είναι τα μικρά βήματα που επιλέγει ο ίδιος: να πάτε μαζί για λίγο σε μια συγκέντρωση, να κάνει το τηλεφώνημα με εσένα δίπλα του, να μείνετε στο ταξίδι μία μέρα αντί για τρεις. Αναγνώρισε την πρόοδο, όσο μικρή κι αν είναι, και θυμήσου ότι μπορεί να υπάρξουν και πισωγυρίσματα[3]. Ένα δύσκολο βράδυ δεν σβήνει όσα έχει καταφέρει.
Μάθε για το άγχος
Όταν ξέρεις πώς λειτουργεί το άγχος, ποια είναι τα σημάδια του και πώς αντιμετωπίζεται, βλέπεις πιο καθαρά τι συμβαίνει στον σύντροφό σου και παίρνεις λιγότερο προσωπικά τις αντιδράσεις του. Η αναζήτηση πληροφοριών από έγκυρες πηγές είναι από μόνη της ένας τρόπος να βοηθήσεις[3].
Τι κάνω όταν ο σύντροφός μου παθαίνει κρίση πανικού;
Μια κρίση πανικού είναι ένα ξαφνικό κύμα φόβου ή δυσφορίας. Μπορεί να φέρει γρήγορο χτύπο της καρδιάς, ιδρώτα, τρέμουλο, δυσκολία στην αναπνοή, ζάλη, μούδιασμα στα χέρια, πόνο στο στήθος ή ναυτία[4]. Είναι τρομακτική εμπειρία, και για εκείνον που τη ζει και για σένα που την παρακολουθείς. Ο οδηγός μας για το τι να κάνεις τη στιγμή μιας κρίσης πανικού τη βλέπει από τη δική του πλευρά. Μερικά πράγματα που μπορούν να βοηθήσουν:
- Μείνε μαζί του και, όσο μπορείς, ήρεμος. Μίλα αργά, με χαμηλή φωνή. Δεν χρειάζεται να λύσεις τίποτα. Χρειάζεται να είσαι εκεί.
- Πες του ότι είσαι δίπλα του, για παράδειγμα είμαι εδώ, δεν φεύγω, ανάπνεε μαζί μου.
- Αναπνεύστε αργά μαζί, χωρίς να τον πιέζεις να το κάνει σωστά.
- Βοήθησέ τον να έρθει στο εδώ και τώρα, αν το θέλει. Η τεχνική 5-4-3-2-1 στρέφει την προσοχή σε όσα βλέπει, ακούει και αγγίζει γύρω του.
- Μην αρχίσεις συζήτηση για το γιατί συμβαίνει ή για το τι πρέπει να αλλάξει. Αυτό μπορεί να περιμένει.
- Ρώτα τον μετά τι τον βοήθησε και τι όχι, ώστε την επόμενη φορά να ξέρεις.
Τα σωματικά συμπτώματα μιας κρίσης πανικού μπορεί να μοιάζουν με καρδιακό επεισόδιο[4]. Αν είναι η πρώτη φορά, αν τα συμπτώματα είναι διαφορετικά από άλλες φορές, αν δεν υποχωρούν ή αν δεν είσαι σίγουρος τι συμβαίνει, μην προσπαθήσεις να το κρίνεις μόνος σου και ζήτα ιατρική βοήθεια. Αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος, μην τον αφήσεις μόνο και απευθύνσου στο 112 ή στην άμεση βοήθεια της χώρας σου.
Πότε η βοήθεια κρατά το άγχος ζωντανό;
Μερικές από τις πιο φυσικές κινήσεις αγάπης μπορεί, χωρίς να το καταλάβει κανείς, να κρατούν το άγχος σε κίνηση. Δεν το λέμε για να φορτώσουμε ενοχές. Δεν φταις εσύ για το άγχος του, ούτε εκείνος. Το λέμε γιατί, όταν δεις τον κύκλο, μπορείτε να αρχίσετε να τον αλλάζετε μαζί.
Η καθησύχαση που δεν τελειώνει
Μια καθησυχαστική κουβέντα, μία φορά, βοηθά. Όταν όμως η ίδια ερώτηση επιστρέφει ξανά και ξανά (είσαι σίγουρος ότι είμαστε καλά; Σίγουρα κλείδωσες;), μπορεί να έχει στηθεί ένας κύκλος. Ερευνητές του άγχους υποστηρίζουν εδώ και χρόνια ότι η υπερβολική αναζήτηση καθησύχασης είναι από τα πράγματα που μπορεί να συντηρούν το άγχος[5]. Σε μια μελέτη με ανθρώπους που ζητούσαν βοήθεια για το άγχος τους, η ανάγκη για καθησύχαση αφορούσε τρία πεδία: τις αποφάσεις, την ασφάλεια των σχέσεων και μια γενική αίσθηση απειλής[5]. Αν λοιπόν ο σύντροφός σου ρωτά συχνά αν τον αγαπάς, μπορεί να μη σε αμφισβητεί. Μπορεί να μιλά το άγχος του.
Όταν κάνεις τα πάντα εσύ για να μη χρειαστεί να το αντιμετωπίσει
Τηλεφωνείς εσύ αντί για εκείνον. Οδηγείς πάντα εσύ. Δεν καλείτε πια φίλους, γιατί τον αγχώνει. Αλλάζεις τη διαδρομή σου, το πρόγραμμά σου, τον τρόπο που μιλάς, για να μην πυροδοτηθεί κάτι. Στην έρευνα αυτό ονομάζεται διευκόλυνση (family accommodation): οι αλλαγές που κάνουν οι κοντινοί άνθρωποι στη συμπεριφορά τους για να βοηθήσουν κάποιον να αποφύγει ή να απαλύνει τη δυσφορία του[6]. Ένα μοντέλο από την έρευνα για τη διευκόλυνση εξηγεί γιατί ο κύκλος συνεχίζεται: η διευκόλυνση, όπως και η συνεχής καθησύχαση, φέρνει προσωρινή ανακούφιση, και γι’ αυτό τείνει να επαναλαμβάνεται[6].
Μια ανασκόπηση της έρευνας βρήκε ότι η διευκόλυνση είναι συχνή στα παιδιά με αγχώδεις διαταραχές και στην ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, και ότι συνδέεται με πιο έντονα συμπτώματα και χειρότερη πορεία. Κάποιες θεραπείες έχουν αρχίσει να βάζουν τη μείωσή της ως βασικό στόχο. Στους ενήλικες με άγχος η έρευνα είναι ακόμη στην αρχή της, και έχει αρχίσει να μελετά και τους συντρόφους[6]. Η σύνδεση δεν σημαίνει ότι εσύ προκαλείς το άγχος. Σημαίνει ότι, όσο ο κόσμος γύρω του προσαρμόζεται για να μη συναντήσει ποτέ αυτό που φοβάται, ο σύντροφός σου μπορεί να χάνει ευκαιρίες να δει ότι μπορεί να το αντέξει.
Πώς να κάνεις ένα βήμα πίσω χωρίς να τον αφήσεις μόνο
Το να κάνεις ένα βήμα πίσω δεν σημαίνει να σταματήσεις απότομα να βοηθάς ή να του γυρίσεις την πλάτη. Σημαίνει να το αποφασίσετε μαζί, σιγά σιγά, και όσο πιο έντονο είναι το άγχος, τόσο πιο σημαντικό είναι να το κάνετε με τη βοήθεια ενός ειδικού. Αν ο σύντροφός σου περνά μια πολύ δύσκολη περίοδο ή μιλά για το να κάνει κακό στον εαυτό του, δεν είναι η ώρα για τέτοιες αλλαγές. Προτεραιότητα έχει η ασφάλειά του και η βοήθεια ενός ειδικού. Αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος, απευθύνσου στο 112 ή στην άμεση βοήθεια της χώρας σου.
Όταν η στιγμή είναι κατάλληλη, μπορείτε να ξεκινήσετε έτσι:
- Μιλήστε γι’ αυτό από πριν, με την ησυχία σας, όχι τη στιγμή που ζητά καθησύχαση.
- Διάλεξε ένα πράγμα να αλλάξει πρώτο, όχι όλα μαζί.
- Δείξε ότι καταλαβαίνεις και ότι πιστεύεις σε εκείνον, για παράδειγμα βλέπω ότι ανησυχείς. Το έχουμε ξανασυζητήσει, και πιστεύω ότι μπορείς να το αντέξεις. Είμαι εδώ.
- Περίμενε ότι μπορεί να υπάρξουν και πισωγυρίσματα[3]. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάνεις κάτι λάθος. Αν όμως η δυσφορία του γίνεται πολύ έντονη ή δεν υποχωρεί, μην επιμένεις μόνος σου. Ζητήστε, μαζί ή εσύ πρώτα, τη βοήθεια ενός ειδικού.
Τι να πεις και τι να μην πεις σε έναν σύντροφο με άγχος;
Τα περισσότερα που λέμε σε έναν άνθρωπο με άγχος τα λέμε από αγάπη. Κάποια όμως, χωρίς να το θέλουμε, του περνούν το μήνυμα ότι δεν τον καταλαβαίνουμε. Σπάνια βοηθά να του πεις να μην αγχώνεται, να ηρεμήσει ή ότι δεν είναι τίποτα. Αν μπορούσε να το σταματήσει με μια απόφαση, θα το είχε ήδη κάνει. Το ίδιο ισχύει όταν ακούει ότι τα έχει όλα στο μυαλό του, ότι υπερβάλλει ή ότι άλλοι περνούν χειρότερα.
Μερικές φράσεις που αφήνουν περισσότερο χώρο:
- Είμαι εδώ. Δεν χρειάζεται να μου εξηγήσεις τίποτα τώρα.
- Τι θα σε βοηθούσε αυτή τη στιγμή;
- Καταλαβαίνω ότι είναι δύσκολο. Είμαστε μαζί σε αυτό.
- Θες να κάνουμε κάτι μαζί για να πάρεις λίγο ανάσα;
- Χαίρομαι πολύ που το προσπάθησες, ακόμη κι αν δεν πήγε όπως ήθελες.
Δεν χρειάζεσαι τέλεια λόγια. Ο τόνος σου, η υπομονή σου και το ότι μένεις εκεί μετράνε περισσότερο από τη φράση που θα διαλέξεις.
Πώς επηρεάζει το άγχος τη σχέση;
Με τον καιρό, το άγχος του ενός μπορεί να γίνει άγχος στη σχέση. Όταν είναι έντονο και επίμονο, μπορεί να δυσκολέψει την καθημερινότητα, την οικογενειακή και την κοινωνική ζωή και τη δουλειά[2]. Σε μια μεγάλη έρευνα με περισσότερους από 2.000 παντρεμένους ανθρώπους στις ΗΠΑ, η δυσαρμονία στον γάμο συνδεόταν με τις αγχώδεις διαταραχές[7]. Η έρευνα αυτή δεν δείχνει τι προκαλεί τι. Δείχνει όμως ότι η δυσκολία στη σχέση και το άγχος συχνά πάνε μαζί. Γι’ αυτό αξίζει να φροντίζετε και τα δύο.
Σχέδια και καθημερινότητα
Ακυρώσεις την τελευταία στιγμή, διακοπές που δεν κλείνονται, έξοδοι που γίνονται όλο και πιο σπάνιες. Αν νιώθεις ότι η ζωή σας μικραίνει, μην το κρατάς μέσα σου. Μιλήστε για το τι είναι σημαντικό και για τους δύο, και βρείτε ενδιάμεσες λύσεις αντί για το όλα ή τίποτα.
Οικειότητα
Το άγχος μπορεί να κουράζει το σώμα και να αφήνει λίγο χώρο για τρυφερότητα ή επιθυμία. Αν η απόσταση σε πληγώνει, θυμήσου ότι μπορεί να λέει περισσότερα για την κούρασή του παρά για το τι νιώθει για σένα. Η οικειότητα δεν είναι μόνο το σεξ: ένα χάδι, ένας περίπατος, ένα βράδυ χωρίς οθόνες μπορούν να κρατούν τη σύνδεση. Αν το θέμα βαραίνει και τους δύο, αξίζει να το συζητήσετε με έναν ειδικό.
Τσακωμοί και ευερεθιστότητα
Όταν κάποιος είναι συνέχεια σε επιφυλακή, θυμώνει πιο εύκολα. Κι εσύ, όταν είσαι κουρασμένος, έχεις λιγότερη υπομονή. Βοηθά να συμφωνήσετε από πριν ότι, αν μια κουβέντα ανεβαίνει, μπορεί ο καθένας να ζητήσει ένα διάλειμμα και να τη συνεχίσετε όταν ηρεμήσετε.
Επικοινωνία
Κάποια ζευγάρια καταλήγουν να μιλούν μόνο για το άγχος, άλλα καθόλου. Προσπαθήστε να έχετε και κουβέντες που δεν περιστρέφονται γύρω από τον φόβο, και να λέτε ο ένας στον άλλο τι σας κάνει να νιώθετε κοντά. Η σχέση σας είναι περισσότερα πράγματα από το άγχος.
Σημείωση: το άγχος εξηγεί πολλά, αλλά δεν δικαιολογεί τον έλεγχο ή τη βλάβη. Αν ο σύντροφός σου ελέγχει συνέχεια το κινητό σου, σου απαγορεύει να βλέπεις ανθρώπους, σε απειλεί ή σε πληγώνει, αυτό δεν είναι κάτι που χρειάζεται να αντέξεις για χάρη του άγχους του. Είναι θέμα ασφάλειας. Αν κινδυνεύεις τώρα, απευθύνσου στο 112.
Κι εσύ πώς αντέχεις;
Ας ξεκινήσουμε από αυτό: δεν είναι δική σου ευθύνη να θεραπεύσεις τον σύντροφό σου. Το πώς θα πάει το άγχος του δεν κρίνεται μόνο από το πόσο καλά τον στηρίζεις. Μπορεί κάποιες μέρες να νιώθεις κούραση, εκνευρισμό ή και ενοχή που νιώθεις έτσι. Όλα αυτά είναι κατανοητά. Σου λένε ότι κι εσύ χρειάζεσαι φροντίδα, όχι ότι αποτυγχάνεις.
- Βάλε όρια, με τρυφερότητα. Για παράδειγμα: σε αγαπώ και θέλω να σε βοηθήσω, αλλά απόψε χρειάζομαι μία ώρα για μένα.
- Κράτα τη δική σου ζωή: τους φίλους σου, τις δραστηριότητές σου, τον χρόνο σου. Δεν είναι εγωισμός, είναι αυτό που σε κρατά όρθιο.
- Φρόντισε τα βασικά: ύπνο, φαγητό, λίγη κίνηση. Όταν είσαι εξαντλημένος, έχεις λιγότερα να δώσεις, και σε εκείνον και σε σένα. Για μικρές ιδέες που χωρούν σε μια γεμάτη μέρα, δες τον οδηγό μας για την αυτοφροντίδα.
- Μίλα κι εσύ σε κάποιον: έναν φίλο που εμπιστεύεσαι, ή έναν ειδικό, μόνο για σένα.
Η στήριξη ενός ανθρώπου με έντονο άγχος μπορεί να κρατήσει καιρό. Για να είσαι εκεί για εκείνον, χρειάζεται να έχεις κι εσύ κάπου να ακουμπάς.
Πότε και πώς να προτείνεις τη βοήθεια ενός ειδικού;
Όταν το άγχος δυσκολεύει την καθημερινή ζωή, τη δουλειά ή τις σχέσεις με φίλους και οικογένεια, είναι ώρα να ζητηθεί επαγγελματική βοήθεια[3]. Μπορεί επίσης να βοηθήσει αν οι κρίσεις πανικού επαναλαμβάνονται, αν ο σύντροφός σου αποφεύγει όλο και περισσότερα πράγματα ή αν το άγχος έχει γίνει το κέντρο της σχέσης σας.
Αν ο σύντροφός σου μιλά για θάνατο ή για το να κάνει κακό στον εαυτό του, πάρ’ το στα σοβαρά. Ρώτα τον ήρεμα πώς είναι και βοήθησέ τον να μιλήσει σύντομα με έναν ειδικό. Αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος, μην τον αφήσεις μόνο και απευθύνσου στο 112 ή στην άμεση βοήθεια της χώρας σου.
Το πώς θα το πεις μετράει. Διάλεξε μια ώρα χωρίς ένταση και μίλα με φροντίδα, όχι με τελεσίγραφο: βλέπω πόσο σε κουράζει αυτό και θα ήθελα να έχεις κι άλλη στήριξη. Θα το σκεφτόσουν να μιλήσεις με κάποιον; Πες το ως κάτι που κάνει για τον εαυτό του, ένα βήμα φροντίδας, όχι ως ετυμηγορία για το τι φταίει. Μπορείς να προσφερθείς να ψάξετε μαζί ή να είσαι δίπλα του όταν κλείνει το πρώτο ραντεβού. Αν δεν είναι έτοιμος, σεβάσου το και ξαναμιλήστε αργότερα.
Υπάρχουν πολλές ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις που ασχολούνται με το άγχος, και η καθεμιά το βλέπει από άλλη πλευρά:
- Ψυχοδυναμική θεραπεία: εξερευνά από πού μπορεί να έρχεται ο φόβος και πώς συνδέεται με παλαιότερες εμπειρίες.
- Γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία: δουλεύει με τις σκέψεις που τροφοδοτούν το άγχος και με όσα αποφεύγει κανείς από φόβο.
- Ανθρωπιστικές και υπαρξιακές προσεγγίσεις: δίνουν χώρο σε ό,τι νιώθει ο άνθρωπος τώρα, μέσα σε μια σχέση αποδοχής.
- Συστημική θεραπεία και θεραπεία ζεύγους: κοιτούν τι συμβαίνει ανάμεσά σας, πώς το άγχος έχει μπει στη σχέση και πώς μπορείτε να το αντιμετωπίσετε ως ομάδα.
- Συμβουλευτική: πιο εστιασμένη στήριξη για μια συγκεκριμένη δυσκολία ή περίοδο.
Η έρευνα έχει μελετήσει διάφορους τρόπους να συμμετέχεις κι εσύ: να στηρίζεις το πλάνο της δικής του θεραπείας, να έρθεις σε κάποιες συνεδρίες που εστιάζουν στη δυσκολία του, ή να ξεκινήσετε θεραπεία ζεύγους[8]. Καμία προσέγγιση δεν ταιριάζει σε όλους, και η επιλογή γίνεται μαζί με τον ειδικό. Αν στη σχέση υπάρχουν απειλές, έλεγχος ή βία, η θεραπεία ζεύγους δεν είναι το κατάλληλο πρώτο βήμα. Μίλησε πρώτα εσύ, μόνος σου, με έναν ειδικό. Και σε κάθε περίπτωση, μπορείς να ξεκινήσεις για σένα, ακόμη κι αν εκείνος δεν είναι έτοιμος. Στο Clicktotherapy μπορείς να βρεις ψυχοθεραπευτή που σου ταιριάζει, και η πρώτη γνωριμία είναι δωρεάν.
Διάβασε ακόμη
Συχνές ερωτήσεις για τον σύντροφο με άγχος
Πώς να βοηθήσω τον σύντροφό μου με άγχος;
Ρώτα τον τι τον βοηθά, άκου χωρίς να υποβαθμίζεις αυτό που νιώθει και προσπάθησε να μένεις ήρεμος στις δύσκολες στιγμές. Μιλήστε για όσα σας δυσκολεύουν όταν δεν υπάρχει ένταση. Ενθάρρυνε μικρά βήματα χωρίς πίεση και, όταν χρειάζεται, τη βοήθεια ενός ειδικού.
Τι να πω στον σύντροφό μου όταν έχει άγχος;
Λίγες απλές κουβέντες αρκούν: ότι είσαι δίπλα του, ότι δεν περιμένεις εξηγήσεις και ότι βλέπεις πόσο δύσκολο είναι. Μπορείς επίσης να τον ρωτήσεις τι θα τον βοηθούσε τώρα. Η ήρεμη παρουσία σου μετράει περισσότερο από τα σωστά λόγια.
Τι να μην πω σε κάποιον με άγχος;
Απόφυγε να του λες να μην αγχώνεται, να ηρεμήσει, ότι δεν είναι τίποτα ή ότι τα έχει όλα στο μυαλό του. Όσο καλή πρόθεση κι αν έχεις, τέτοιες φράσεις μπορεί να τον κάνουν να νιώσει πιο μόνος με αυτό που ζει. Αν η ίδια ερώτηση για καθησύχαση επιστρέφει ξανά και ξανά, δεν χρειάζεται να σταματήσεις απότομα να απαντάς. Μιλήστε γι’ αυτό σε μια ήρεμη στιγμή και αλλάξτε τον τρόπο σιγά σιγά, μαζί, ιδανικά με τη βοήθεια ενός ειδικού.
Τι κάνω όταν ο σύντροφός μου παθαίνει κρίση πανικού;
Μείνε μαζί του, μίλα αργά και ήρεμα, αναπνεύστε αργά μαζί και, αν το θέλει, βοήθησέ τον να στρέψει την προσοχή σε όσα βλέπει και ακούει γύρω του. Μην ξεκινήσεις συζήτηση για το γιατί συμβαίνει. Αν είναι η πρώτη φορά, αν τα συμπτώματα είναι διαφορετικά από άλλες φορές, αν δεν υποχωρούν ή αν δεν είσαι σίγουρος τι συμβαίνει, ζήτα ιατρική βοήθεια. Αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος, απευθύνσου στο 112.
Μπορεί το άγχος να χαλάσει μια σχέση;
Το έντονο άγχος μπορεί να βαραίνει μια σχέση, μέσα από ακυρωμένα σχέδια, λιγότερη οικειότητα, τσακωμούς και κούραση. Αυτό δεν σημαίνει ότι η σχέση είναι καταδικασμένη. Ένα ζευγάρι μπορεί να βρει τρόπους να το αντιμετωπίσει μαζί, και η στήριξη ενός ειδικού, ατομικά ή ως ζευγάρι, μπορεί να βοηθήσει. Αν στη σχέση υπάρχουν απειλές, έλεγχος ή βία, η θεραπεία ζεύγους δεν είναι το κατάλληλο πρώτο βήμα. Μίλησε πρώτα εσύ, μόνος σου, με έναν ειδικό, και αν κινδυνεύεις τώρα, απευθύνσου στο 112.
Πότε χρειάζεται ο σύντροφός μου ειδικό;
Ο σύντροφός σου μπορεί να χρειάζεται έναν ειδικό όταν το άγχος δυσκολεύει την καθημερινή του ζωή, τη δουλειά ή τις σχέσεις του, όταν οι κρίσεις πανικού επαναλαμβάνονται ή όταν αποφεύγει όλο και περισσότερα πράγματα. Μόνο ένας επαγγελματίας ψυχικής υγείας μπορεί να εκτιμήσει τι συμβαίνει, και η προσέγγιση επιλέγεται μαζί με τον ειδικό.
Κι εγώ πώς αντέχω όταν ο σύντροφός μου έχει άγχος;
Θυμήσου ότι δεν είναι δική σου ευθύνη να τον θεραπεύσεις. Είναι φυσικό να κουράζεσαι, να εκνευρίζεσαι ή να νιώθεις ενοχές. Κράτα όρια με τρυφερότητα, μην αφήσεις τη δική σου ζωή και τους ανθρώπους σου, και βρες κι εσύ στήριξη, σε κάποιον που εμπιστεύεσαι ή σε έναν ειδικό.
Κλείνοντας
Το να αγαπάς έναν άνθρωπο με άγχος σημαίνει να ζεις κι εσύ λίγο από το άγχος του. Δεν χρειάζεται να ξέρεις όλες τις απαντήσεις ούτε να το διώξεις εσύ. Μπορείς να ακούς, να μένεις όσο πιο ήρεμος γίνεται όταν εκείνος δυσκολεύεται, να τον ενθαρρύνεις να κάνει μικρά βήματα και να κάνεις, σιγά σιγά και μαζί του, ένα βήμα πίσω όταν βλέπεις ότι τα έχεις αναλάβει όλα εσύ. Και μπορείς να φροντίζεις τον εαυτό σου χωρίς ενοχές. Ξεκίνα από κάτι μικρό απόψε: ρώτα τον τι σε βοηθά όταν αγχώνεσαι; και άφησε χώρο για την απάντηση.
ℹ️Το άρθρο αυτό έχει καθαρά ενημερωτικό και υποστηρικτικό χαρακτήρα. Δεν αντικαθιστά τη γνώμη ή τη βοήθεια ενός επαγγελματία ψυχικής υγείας. Αν νιώθεις ότι χρειάζεσαι βοήθεια, μη διστάσεις να απευθυνθείς σε ειδικό.
Παραπομπές
- National Institute of Mental Health. (2024). Anxiety disorders. https://www.nimh.nih.gov/health/topics/anxiety-disorders ↑
- World Health Organization. (2026). Anxiety disorders [Fact sheet]. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/anxiety-disorders ↑
- National Institute of Mental Health. (2025). Generalized anxiety disorder: What you need to know. https://www.nimh.nih.gov/health/publications/generalized-anxiety-disorder-gad ↑
- National Institute of Mental Health. (2025). Panic disorder: What you need to know. https://www.nimh.nih.gov/health/publications/panic-disorder-when-fear-overwhelms ↑
- Rector, N. A., Kamkar, K., Cassin, S. E., Ayearst, L. E., & Laposa, J. M. (2011). Assessing excessive reassurance seeking in the anxiety disorders. Journal of Anxiety Disorders, 25(7), 911-917. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2011.05.003 ↑
- Lebowitz, E. R., Panza, K. E., & Bloch, M. H. (2016). Family accommodation in obsessive-compulsive and anxiety disorders: A five-year update. Expert Review of Neurotherapeutics, 16(1), 45-53. https://doi.org/10.1586/14737175.2016.1126181 ↑
- Whisman, M. A. (2007). Marital distress and DSM-IV psychiatric disorders in a population-based national survey. Journal of Abnormal Psychology, 116(3), 638-643. https://doi.org/10.1037/0021-843X.116.3.638 ↑
- Baucom, D. H., Shoham, V., Mueser, K. T., Daiuto, A. D., & Stickle, T. R. (1998). Empirically supported couple and family interventions for marital distress and adult mental health problems. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 66(1), 53-88. https://doi.org/10.1037/0022-006X.66.1.53 ↑
