Κατάθλιψη και Καταθλιπτικές Διαταραχές

Τι είναι η Κατάθλιψη και οι Καταθλιπτικές Διαταραχές

Οι καταθλιπτικές διαταραχές περιλαμβάνουν διαταραχές που επηρεάζουν τη διάθεση, όπως η μείζονα καταθλιπτική διαταραχή και η επίμονη καταθλιπτική διαταραχή^[1]. Το κοινό τους χαρακτηριστικό είναι μια διάθεση θλιμμένη, κενή ή ευερέθιστη, ή η απώλεια ενδιαφέροντος και ευχαρίστησης, μαζί με σωματικές αλλαγές και αλλαγές στη σκέψη που επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινότητα^[2].

Αιτίες

Η κατάθλιψη συνήθως δεν έχει μία μόνο αιτία. Προκύπτει από μια σύνθετη αλληλεπίδραση κοινωνικών, ψυχολογικών και βιολογικών παραγόντων^[2]. Στην εμφάνισή της μπορεί να παίζουν ρόλο η γενετική προδιάθεση, δύσκολα γεγονότα της ζωής^[2] και το περιβάλλον^[1]. Μπορεί να σχετίζεται και με ορισμένες σωματικές παθήσεις, γι’ αυτό καλό είναι να το συζητήσεις και με γιατρό. Δεν είναι προσωπική αδυναμία.

Βασικές εκφράσεις καταθλιπτικής διαταραχής

Η διάθεση μπορεί να είναι πεσμένη, θλιμμένη, χωρίς κουράγιο. Συχνά τη συνοδεύει απώλεια ενδιαφέροντος ή ευχαρίστησης για σχεδόν όλα όσα κάνεις. Μπορεί να νιώθεις κούραση ή να έχεις αϋπνία, ή να έχεις κυρίως σωματικά συμπτώματα (π.χ. δυσφορία ή σωματικό πόνο), αντί για θλίψη. Κάποιοι άνθρωποι νιώθουν πολύ έντονες ενοχές. Πολλοί ενήλικες βιώνουν θλίψη ή απελπισία, αλλά δεν συμβαίνει σε όλους με τον ίδιο τρόπο. Κάποιοι νιώθουν κυρίως κενό ή ότι δεν τους ενδιαφέρει πια τίποτα. Σε άλλους, η θλίψη εκφράζεται ως αυξημένη ευερεθιστότητα, έντονος θυμός ή υπερβολική απογοήτευση για μικροπροβλήματα.

Χαρακτηριστικά καταθλιπτικής διαταραχής

Απώλεια ενδιαφέροντος και μειωμένη ενέργεια

Η απώλεια ενδιαφέροντος ή ευχαρίστησης είναι ένα από τα βασικά συμπτώματα της κατάθλιψης^[2] και εμφανίζεται σε διαφορετικό βαθμό. Δραστηριότητες που σε ευχαριστούσαν μπορεί να μη σου λένε πια τίποτα. Οι κοντινοί σου άνθρωποι μπορεί να προσέξουν κοινωνική απόσυρση ή ότι δεν σε ενδιαφέρουν πια όσα σου άρεσαν. Για παράδειγμα, κάποιος που λάτρευε το κολύμπι δεν βρίσκει πια ενδιαφέρον σε αυτό, ή ένα παιδί που συνήθιζε να παίζει ποδόσφαιρο τώρα δεν θέλει πια να παίζει.

Αλλαγές στην όρεξη και το βάρος

Η όρεξη μπορεί να μειωθεί ή να αυξηθεί. Κάποιοι άνθρωποι με κατάθλιψη λένε ότι πρέπει να πιέσουν τον εαυτό τους για να φάνε. Άλλοι τρώνε περισσότερο και τραβιούνται από ορισμένα τρόφιμα (π.χ. γλυκά ή άλλους υδατάνθρακες). Όταν οι αλλαγές στην όρεξη είναι έντονες, μπορεί να υπάρξει σημαντική απώλεια ή αύξηση βάρους.

Αλλαγές στη σεξουαλική επιθυμία

Μπορεί να παρατηρήσεις σημαντική μείωση του σεξουαλικού ενδιαφέροντος ή της σεξουαλικής επιθυμίας.

Διαταραχές στον ύπνο 

Ο ύπνος μπορεί να διαταραχθεί με δύο τρόπους, με αϋπνία ή με υπερυπνία^[1]. Στην αϋπνία, μπορεί να ξυπνάς μέσα στη νύχτα και να δυσκολεύεσαι να ξανακοιμηθείς, ή να δυσκολεύεσαι να αποκοιμηθείς. Στην υπερυπνία, μπορεί να κοιμάσαι πολύ περισσότερο τη νύχτα ή να νυστάζεις στη διάρκεια της μέρας.

Ψυχοκινητικές αλλαγές

Οι ψυχοκινητικές αλλαγές μπορεί να είναι διέγερση ή επιβράδυνση. Στη διέγερση, δυσκολεύεσαι να μείνεις ακίνητος, μπορεί να πηγαινοέρχεσαι ή να τρίβεις τα χέρια σου, τα ρούχα σου ή άλλα αντικείμενα. Στην επιβράδυνση, η ομιλία, η κίνηση και η σκέψη γίνονται πιο αργές, σε σημείο που το αντιλαμβάνονται και οι άλλοι γύρω σου^[1].

Σκέψεις αναξιότητας και αισθήματα ενοχής 

Σε ένα καταθλιπτικό επεισόδιο, μπορεί να βλέπεις τον εαυτό σου με μη ρεαλιστικά αρνητικό τρόπο, να νιώθεις υπερβολικές ενοχές ή να γυρνάς ξανά και ξανά σε μικρά λάθη του παρελθόντος^[2]. Ουδέτερα ή ασήμαντα γεγονότα μπορεί να μοιάζουν με απόδειξη ότι κάτι δεν πάει καλά με σένα, και μπορεί να νιώθεις υπερβολικά υπεύθυνος, ειδικά για δυσάρεστα γεγονότα. Σε πιο σοβαρές μορφές, οι ενοχές μπορεί να πάρουν διαστάσεις που δεν έχουν σχέση με την πραγματικότητα. Τότε η εκτίμηση από ψυχίατρο είναι σημαντική.

Δυσκολία στη σκέψη, τη συγκέντρωση ή τη λήψη αποφάσεων 

Πολλοί άνθρωποι με κατάθλιψη δυσκολεύονται να σκεφτούν, να συγκεντρωθούν, να θυμηθούν ή να πάρουν ακόμη και μικρές αποφάσεις^[1]. Η προσοχή σου μπορεί να αποσπάται εύκολα. Όσοι έχουν δραστηριότητες που απαιτούν έντονη συγκέντρωση μπορεί να δυσκολεύονται περισσότερο.

Ιδέες και σκέψεις θανάτου

Στην κατάθλιψη, μπορεί να έρθουν σκέψεις θανάτου^[2]. Για κάποιους είναι μια σκέψη ότι θα ήθελαν να μην ξυπνήσουν το πρωί ή ότι οι άλλοι θα ήταν καλύτερα χωρίς αυτούς. Για άλλους γίνονται σκέψεις ή σχέδια αυτοκτονίας. Αυτές οι σκέψεις είναι σύμπτωμα της κατάθλιψης, δεν είναι η αλήθεια για σένα, και μπορεί να αλλάξουν με την κατάλληλη βοήθεια. Αν ακούς τέτοιες σκέψεις από κάποιον κοντινό σου, πάρε τα λόγια του στα σοβαρά και μην τον αφήσεις μόνο.

Αν έχεις σκέψεις ότι δεν αξίζει να ζεις ή ότι θέλεις να βλάψεις τον εαυτό σου, μίλα με κάποιον τώρα. Στην Ελλάδα, η Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία είναι το 1018 και για άμεσο κίνδυνο το 112. Δες και τις γραμμές βοήθειας για άλλες χώρες.

Επιπτώσεις Κατάθλιψης

Η κατάθλιψη συνοδεύεται συχνά από έντονη δυσφορία και μπορεί να επηρεάσει κάθε πλευρά της ζωής: τις σχέσεις με την οικογένεια και τους φίλους, τη δουλειά ή το σχολείο^[2]. Αυτό δεν σημαίνει ότι φταις εσύ ή ότι δεν προσπαθείς αρκετά.

Θεραπεία Κατάθλιψης

Η αντιμετώπιση της κατάθλιψης δεν είναι ίδια για όλους και εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από τη βαρύτητα των συμπτωμάτων. Μπορεί να περιλαμβάνει ψυχοθεραπεία, φαρμακευτική αγωγή με συνταγή και παρακολούθηση από γιατρό, ή συνδυασμό τους. Στην ήπια κατάθλιψη, οι ψυχολογικές θεραπείες είναι συνήθως η πρώτη επιλογή, ενώ στη μέτρια ή σοβαρή μπορεί να προστεθεί αντικαταθλιπτική αγωγή^[2]. Σε πιο σοβαρές μορφές, η ψυχιατρική εκτίμηση είναι απαραίτητη.

Αν παίρνεις φάρμακα, μην αλλάζεις και μη διακόπτεις μόνος σου την αγωγή σου. Μίλα πρώτα με τον γιατρό σου.

Στην ψυχοθεραπεία υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις, και ένας ειδικός μπορεί να σε βοηθήσει να βρεις τι σου ταιριάζει.

Αν αναγνωρίζεις κάτι από αυτά στον εαυτό σου, δεν σημαίνει ότι έχεις διάγνωση, και δεν χρειάζεται να το περάσεις μόνος σου. Ένας ειδικός ψυχικής υγείας μπορεί να σε βοηθήσει να καταλάβεις τι συμβαίνει και τι μπορεί να σε στηρίξει.

ℹ️ Το άρθρο αυτό έχει καθαρά ενημερωτικό και υποστηρικτικό χαρακτήρα. Δεν αντικαθιστά τη γνώμη ή τη βοήθεια ενός επαγγελματία ψυχικής υγείας. Αν νιώθεις ότι χρειάζεσαι βοήθεια, μη διστάσεις να απευθυνθείς σε ειδικό.